W sobotę 17 października 2026 we Francji odbyła się największa od lat fala manifestacji. Według MSW wyszło na ulice 550 tysięcy osób, według organizatorów 800 tysięcy. W Paryżu, Lyonie, Limoges i kilkunastu innych miastach pokojowe marsze zamieniły się wieczorem w zamieszki i grabieże.
Piszecie do mnie w wiadomościach, co się właściwie dzieje we Francji, więc postanowiłam to wyjaśnić. Z pewnością ten dzień był kulminacją protestów, które zaczęły się we wrześniu od jednego liceum pod Paryżem. Opowiem, dlaczego młodzi Francuzi protestują, co dokładnie wydarzyło się 17 października i co to oznacza, jeśli planujesz przyjazd do Francji.
Dlaczego licealiści i studenci protestują?
Młodzi protestują przeciwko brakom nauczycieli, przepełnionym klasom i zaniedbanym budynkom szkół, a także przeciwko systemowi rekrutacji na studia Parcoursup. Te problemy narastały od lat, a rok szkolny 2026/27 zaczął się wyjątkowo źle.
Dlaczego to się zaczęło?
W połowie września nauczyciele liceum Saint-Exupéry w Créteil pod Paryżem zastrajkowali, bo w szkole brakowało kadry. Uczniowie zablokowali budynek. Nagranie licealistów obiegło TikToka i w ciągu tygodnia blokady objęły kilkadziesiąt szkół w regionie paryskim, a od końca września całą Francję.
Najważniejsze problemy w liczbach:
- w 53% publicznych gimnazjów i liceów brakuje co najmniej jednego nauczyciela (badanie związku SNES-FSU z 9 września),
- około 10% budynków szkolnych jest w złym stanie technicznym,
- w lipcu 2026 aż 163 tysiące maturzystów, czyli 18%, nie dostało się na żaden z wybranych kierunków przez Parcoursup. Rok wcześniej było to 11,9%.
Czego chcą protestujący?
- zatrudnienia nauczycieli i zastępstw za nieobecnych,
- remontów szkół i lepszych warunków, np. klimatyzacji,
- zmian w planie lekcji i dłuższej przerwy obiadowej,
- zniesienia Parcoursup; związek licealistów USL domaga się też planu inwestycji w licea za 10 mld euro.
Parcoursup w skrócie: to ogólnokrajowa platforma, przez którą od 2018 roku maturzyści aplikują na studia. Dla wielu młodych to symbol stresu i niesprawiedliwości, bo algorytm decyduje o ich przyszłości.
Źródła: Wikipedia FR: Mouvement lycéen et étudiant de 2026, Al Jazeera.
Jak rozwijały się protesty
W ciągu miesiąca protest kilku liceów zamienił się w ogólnokrajowy ruch, do którego 17 października dołączyli żółte kamizelki, związki zawodowe i rolnicy.
| Data | Co się wydarzyło | Skala (MSW / organizatorzy) |
|---|---|---|
| ok. 17–18 września | strajk nauczycieli i blokada liceum w Créteil | jedno liceum |
| 24–25 września | blokady ok. 60 liceów w regionie paryskim | – |
| 29 września – 1 października | protest obejmuje całą Francję; pierwsze starcia i podpalenia | do ok. 400 zamkniętych szkół |
| 6 października | wielka manifestacja krajowa; rząd zawiesza lekcje w liceach do końca tygodnia | 256 tys. / 450 tys. |
| 13 października | kolejny dzień protestów; gaz łzawiący i armatki wodne w Paryżu | 161 tys. / 480 tys. |
| 17 października | wspólna manifestacja młodzieży, żółtych kamizelek i związków | 550 tys. / 800 tys. |
Co się stało 17 października?
Tego dnia protest szkolny połączył się z protestem przeciwko drożyznie. Ceny paliw we Francji gwałtownie wzrosły po wojnie z Iranem i zamknięciu Cieśniny Ormuz, a pierwszy dzień ferii Wszystkich Świętych dał młodym czas, by wyjść na ulice. Do mobilizacji wezwał pierwotnie twórca z TikToka, a dołączyły żółte kamizelki, związki zawodowe CGT i Solidaires, związek rolników Confédération paysanne oraz organizacje licealistów i studentów.
W Paryżu około 110 tysięcy osób zebrało się na placu République. Marsze w ciągu dnia były w większości pokojowe, z muzyką i śpiewami. Wieczorem zamaskowane grupy starły się z policją, powstały barykady w pobliżu Pałacu Elizejskiego i na Polach Elizejskich.
Najpoważniejsze zniszczenia:
- Limoges: zabytkowy ratusz w dużej części spłonął,
- Lyon: podpalono informację turystyczną na placu Bellecour,
- Marsylia i Grenoble: protestujący wtargnęli do ratuszy,
- Lille, Bordeaux, Rennes, Strasburg i inne miasta: grabieże i podpalenia sklepów; w Gwadelupie wprowadzono godzinę policyjną.
Bilans (stan na 20 października, dane wstępne):
- około 1200 zatrzymanych, w tym 855 w regionie paryskim,
- 997 rannych policjantów i żandarmów; wśród protestujących są ciężko ranni, m.in. 17-latek w Saint-Étienne stracił dłoń, a 17-latka w Miluzie wzrok w jednym oku,
- jeden z protestujących zmarł w Paryżu po tym, jak zasłabł na bulwarze Magenta,
- około 3000 zniszczonych lub splądrowanych sklepów, straty szacowane na kilkaset milionów euro.
Jak zareagował rząd?
Prezydent Macron w orędziu telewizyjnym powiedział, że w Republice nie ma miejsca na przemoc, i obarczył odpowiedzialnością skrajną lewicę. Od 20 października działa sztab kryzysowy. Paryska prokuratura nie potwierdziła jednak, że sprawcami byli skrajnie lewicowi aktywiści, a część relacji wskazuje na niezorganizowanych szabrowników.
Wcześniej premier Sébastien Lecornu ogłosił plan zatrudnienia 3000 nauczycieli zastępców i zapowiedział pierwsze decyzje w sprawie postulatów do końca października. Związki uczniowskie uważają te działania za niewystarczające. Przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego zapowiedziała komisję śledczą w sprawie przemocy i działań policji.
Źródła: Wikipedia FR: Manifestations du 17 octobre 2026, Euronews.
Jak to wygląda z Paryża i co to znaczy dla turystów
Poza dniami dużych manifestacji życie w Paryżu toczy się normalnie: muzea, kawiarnie i metro działają. Napięcie skupia się w konkretnych miejscach i godzinach.
Francuska kultura protestu
Po 9 latach we Francji wiem, że manifestacja to tu część życia publicznego, a nie wyjątek. Francuzi wychodzą na ulice w sprawie emerytur, cen paliwa czy edukacji, a licealiści mają długą tradycję blokowania szkół. Tym razem jest jednak inaczej: skala przemocy i to, że protestują głównie nastolatki, wielu Francuzów naprawdę poruszyło.
Znajomi z pracy mają dzieci w liceum i na studiach i są załamani tym, że nie ma zajęć już od 3 tygodni oraz przebiegiem protestu. Ich dzieci były obecne na proteście, który był pokojowy. W pewnym momencie bez powodu wkroczyły jednostki antyterrorystyczne, które zaczęły rozganiać tłum.
Planujesz przyjazd do Francji? Moje rady:
- Sprawdzaj daty manifestacji. Związki i organizacje ogłaszają je z wyprzedzeniem; dobre źródła to Sortiraparis i komunikaty prefektury policji.
- Omijaj trasy marszów, w Paryżu zwykle w okolicach République, Bastille, Nation i Pl. de la Concorde, zwłaszcza po zmroku.
- Licz się z zamkniętymi stacjami metra w pobliżu manifestacji i z utrudnieniami w transporcie. Sprawdzaj aplikację RATP lub Bonjour RATP.
- Sprawdzaj komunikaty MSZ na stronie gov.pl, zakładka „Podróżuj bezpiecznie”.
- Nie podchodź do zbiegowisk i nie filmuj starć z bliska, policja używa gazu łzawiącego i armatek wodnych.
Więcej o bezpieczeństwie przeczytasz w moim wpisie Czy w Paryżu jest bezpiecznie?.
Zakończenie
To, co zaczęło się od brakujących nauczycieli w jednym liceum, stało się jednym z największych kryzysów społecznych we Francji od czasów żółtych kamizelek. Rząd zapowiada decyzje do końca października, a młodzi deklarują, że nie przestaną, dopóki ich postulaty nie zostaną spełnione. Będę aktualizować ten wpis.
A Wy, co sądzicie o tych protestach? Czy w Polsce młodzież mogłaby tak masowo wyjść na ulice? Napiszcie w komentarzach.
Więcej o codzienności we Francji opowiadam w podkaście „Art de vivre: sztuka życia po francusku” – posłuchaj na YouTube.
Źródła:
- Wikipedia FR: Mouvement lycéen et étudiant de 2026 en France
- Wikipedia FR: Manifestations du 17 octobre 2026 en France
- Euronews, 18.10.2026
- Al Jazeera, 6.10.2026
Polecam również:
- Jak Zarabiać na Zakupach Online we Francji – Przewodnik 2025
- Jak założyć konto bankowe we Francji i zarobić 80 euro
- Aplikacje przydatne we Francji: Top 10 aplikacji, które ułatwią ci pobyt we Francji
- Formalności przy wynajęciu mieszkania we Francji
- Gdzie szukać pracy we Francji? Najlepsze źródła ofert pracy
- Praca w korporacji w Paryżu
- Benefity w korporacji we Francji
- Praca w korporacji – mity i fakty – Francja
